Karlı ormanda deri sırt çantası ve emaye kupa ile kış kampı malzemeleri rehberinin kapak görseli
• Cebrail Yıldız

Kış Kampı İçin Gerekli Malzemeler ve Soğukta Sıcak Kalmanın Yolları


Karla kaplı bir ormanda sabah çadırın fermuarını açtığınızda dışarıdaki sessizlik başka hiçbir mevsimde duyamayacağınız türdendir. Kalabalık yoktur, sinek yoktur, ayak izi bile yoktur. Ama aynı gece yanlış tulum ya da ıslak bir çorap yüzünden sabahı titreyerek bekleyen kişi o sessizliği çoğu zaman fark etmez bile.

Kışın kamp yapmak yazdan farklı bir hazırlık ister ve ısınmanın yolu daha çok eşya taşımaktan değil, doğru malzemeyi doğru düzende kullanmaktan geçer. Bu yazıda gerekli malzemeleri, uyku sistemini, katmanlı giyinmeyi, ıslaklıkla mücadeleyi, ateş düzenini, kısa günlere göre planlamayı ve soğuğun sağlık risklerini anlatıyoruz.

Karla kaplı orman kenarındaki kamp alanında kütüğün üzerinde duran haki mumlu kanvas ve deri sırt çantası

Kış kampı için gerekli malzemeler nelerdir?

Kış kampı için gerekli malzemeler dört başlıkta toplanır: gece sizi sıcak tutacak uyku sistemi (doğru sınıfta tulum ve yalıtımlı mat), katmanlı giyim, kuru kalmanızı sağlayacak ekipman ve ısınma, pişirme ile güvenlik malzemeleri. Bunlardan biri eksikse diğerleri onu telafi etmez; en iyi mont bile ince bir matın üstünde geceyi kurtarmaz.

  • Barınak: Rüzgâra ve kar yüküne dayanıklı bir çadır ya da tarp, kara uygun kazıklar ve yedek ip.
  • Uyku sistemi: Gece sıcaklığına uygun konfor değerinde tulum, kış için yeterli yalıtımı olan mat (tercihen iki mat).
  • Giyim: Taban, ara ve dış katman; yedek çorap ve iç çamaşırı, bere, boyunluk, iki çift eldiven, su geçirmez bot.
  • Taşıma: Islak zemine bırakıldığında içine su almayan bir sırt çantası ve kıyafetler için kuru torbalar.
  • Ateş ve mutfak: İki ayrı ateş başlatıcı, ocak ya da ateş askısı, çaydanlık, termos, kupa ve yüksek kalorili yiyecek.
  • Güvenlik: Kafa lambası ve yedek pil, ilk yardım çantası, termal battaniye, şarjlı telefon ve rotanızı bilen biri.

Soğukta sıcak kalmanın asıl sırrı: tulum ve mat

Kış kampında gece sıcak kalmanın belirleyicisi uyku sistemidir: tulum vücudunuzun ürettiği ısıyı tutar, mat ise o ısının yere kaçmasını engeller. Karlı ya da donmuş zeminde ısının önemli kısmı alttan kaybolur; bu yüzden iyi bir tulumu ince bir matla kullanmak, sıcak bir montu fermuarı açık giymeye benzer.

Avrupa'da tulumlar EN ISO 23537 standardına göre, termal bir manken üzerinde test edilir ve etikette üç değer yer alır. Planlamada esas alınacak değer konfor değeridir.

EN ISO 23537 tulum sıcaklık değerlerinin anlamı ve kış kampında nasıl okunacağı
Değer Ne anlama gelir? Kış kampında nasıl kullanılır?
Konfor (Comfort) Rahat pozisyonda uzanan birinin iyi uyuyabileceği en düşük sıcaklık Tulumu buna göre seçin; gece beklenen en düşük sıcaklıktan birkaç derece daha düşük olsun
Limit Büzülerek, soğukla mücadele ederek uyuyan birinin geceyi çıkarabileceği en düşük sıcaklık Rahat bir gece sunmaz; planı bu değere göre kurmayın
Ekstrem (Extreme) Şiddetle titreyen birinin tulumda en fazla altı saat dayanabileceği acil durum sınırı Donma ve hipotermi riski yüksektir; asla hedef değer değildir

Matlarda yalıtımın ölçüsü R değeridir; bu değer matın ısı akışına gösterdiği direnci anlatır ve ASTM F3340-18 standardıyla ölçüldüğünde markalar arasında karşılaştırılabilir hâle gelir. Standardın geliştirilmesine öncülük eden üreticinin önerisi üç mevsim için 2 ila 4, kış için 4 ila 6 aralığıdır. R değerleri toplanır: R değeri 2 olan köpük matı R değeri 4 olan şişme matın altına serdiğinizde toplam 6 olur. Köpük mat delinmez; şişme mat patlasa bile geceyi kurtarır.

Kış kampına ne giyilir? Katmanlı giyinme

Kış kampına katmanlar hâlinde giyinilir: teni kuru tutan bir taban katman, ısıyı hapseden bir ara katman ve rüzgârla kardan koruyan bir dış katman. Amaç tek kalın bir montla değil, hareket ettikçe çıkarıp hareketsiz kaldıkça ekleyebileceğiniz parçalarla vücut ısınızı ayarlamaktır.

Kış kampında katmanlı giyimin görevleri, uygun malzemeler ve kaçınılacaklar
Katman Görevi Uygun malzeme Kaçının
Taban katman Teri tenden uzaklaştırıp cildi kuru tutar Merinos yünü, sentetik termal içlik Pamuklu tişört ve iç çamaşırı
Ara katman Vücudun çevresinde durgun havayı hapsederek ısıyı tutar Polar, yün kazak, kaz tüyü ya da sentetik dolgulu mont Islanmış tüy dolgu (ıslanınca yalıtımını kaybeder)
Dış katman Rüzgârı ve karı keser, içerideki nemi dışarı bırakır Su geçirmez ve nefes alan ceket ve pantolon Nefes almayan yağmurluk (teri içeride hapseder)
Uç noktalar Baş, el ve ayakları korur Yün bere, boyunluk, kalın yün çorap, iki çift eldiven Botu sıkıştıran fazla kalın çorap (dolaşımı keser)

Yürürken ara katmanı çıkarın, mola verdiğiniz anda geri giyin. Gece için ayrı bir kuru çorap ve bere ayırın.

Islaklık ve ter, soğuktan neden daha tehlikelidir?

Islak kıyafet vücut ısısını kuru kıyafete göre çok daha hızlı çeker; bu yüzden kış kampında asıl düşman yalnızca düşük sıcaklık değil, karla ya da kendi terinizle ıslanmaktır. Eksi birkaç derecede kuru kalan biri rahat edebilir, sıfırın üstünde ama ıslak kalan biri ise üşür ve hipotermi riskine girer.

  • Terlemeden yürüyün: Yokuştan önce bir katman çıkarın, tempoyu konuşabileceğiniz hızda tutun.
  • Islanan katmanı hemen değiştirin: Kampa vardığınızda terli taban katmanı kurusuyla değiştirin. Terli katman soğukta üstünüzde kurumaz, sizi soğutur.
  • Kar içeri girmesin: Tozluk kullanın, çadıra girmeden kıyafetlerdeki karı silkeleyin.
  • Yoğuşmaya dikkat edin: Nefesiniz çadırın iç yüzeyinde yoğuşur. Havalandırmayı kapatmayın, ıslak eşyayı tulumun yanına koymayın.

Sırt çantası burada sandığınızdan önemlidir, çünkü kampta çantayı ister istemez karın üstüne bırakırsınız. Atölyede ürettiğimiz outdoor sırt çantaları mumlu kanvas gövdeli ve hakiki deri detaylıdır. 35 litrelik Altay'ın gövdesi ve tabanı su geçirmez mumlu kanvastır, ıslak zemine bıraktığınızda içine su almaz. Bağlama noktalarına deri perlonlarla matınızı sabitleyip iç hacmi kuru kıyafete ayırabilirsiniz. Daha hafif çıkışlar için 15 litrelik Altay Mini de aynı koleksiyondadır. Mumlu kanvasın suyla nasıl davrandığını mumlu kanvas nedir yazımızda anlattık.

Kış kampında ateş, sıcak içecek ve yemek düzeni

Kış kampında ısınmanın en güvenli yolu dışarıda, uygun bir ocakta yakılan küçük bir ateş, sık aralıklarla içilen sıcak içecekler ve bol kalorili yemektir. Vücut ısıyı yediğinizden üretir; soğukta enerji ihtiyacı artar, bu yüzden öğün atlamak ve az su içmek üşümeyi doğrudan hızlandırır.

Ormanda ateş yakma kuralları bölgeye ve döneme göre değişir. Kampa çıkmadan önce bölgenin orman işletme şefliğinin ve valiliğin duyurularını kontrol edin. Yer seçiminden söndürmeye kadar bütün adımları kamp ateşi nasıl kurulur rehberimizde bulabilirsiniz. Kışın buna iki not ekleyin: ateşi karı küreyip açtığınız zemine ya da taşların üstüne kurun, çadırı da kıvılcımın ulaşamayacağı uzaklıkta tutun.

  • Ateş askısıyla pişirin: Karlı zeminde tencereyi taşlara dengelemek yerine çaydanlığı üç dal ve bir zincirle ateşin üstüne asın. Zincirin boyunu değiştirerek alevle kap arasındaki mesafeyi ayarlarsınız.
  • Kar eritirken dibe biraz su koyun: Boş tencereye yalnız kar doldurursanız dip yanar. Önce bir parmak su koyup karı yavaş yavaş ekleyin, suyu içmeden önce kaynatın.
  • Suyu donmaktan koruyun: Matarayı gece tulumun içine alın, termosu akşamdan sıcak çayla doldurun.
  • Sık ve kalorili yiyin: Kuruyemiş, kuru meyve, peynir, bitter çikolata gibi yiyecekleri cebinizde taşıyın.
  • Alkolle ısınmaya çalışmayın: Alkol ısıtıyormuş hissi verse de ısı kaybını artırır. Sıcak, alkolsüz içecek tercih edin.

Emaye kupa metal gövdesi sayesinde seramik gibi kırılmaz, tat ve koku tutmaz. Deri kaplı emaye kupamızın 350 ml'lik gövdesini saran çıtçıtlı deri kılıf, soğuk havada kupayı rahat tutmanızı sağlar ve yıkarken çıkarılır. Kupayı ateşe koyacaksanız önce kılıfı çıkarın; ayrıntıları emaye kupa sağlıklı mı yazımızda bulabilirsiniz.

Karlı kamp alanında kütüğün üzerinde buharı tüten deri kaplı emaye kupa ve arkada ateş askısında asılı çaydanlık

Kışın kuru odun nasıl bulunur ve taşınır?

Kışın kuru odun, karın altında kalan dallardan değil, ağaçların alt kısmında kalmış kuru ölü dallardan ve devrilmiş ağaçların karla temas etmeyen kısımlarından toplanır. Kırdığınızda çıtırdayarak kırılan dal kurudur. Topladığınız odunu ıslatmadan ateş yerine taşımak, kışın ateşin yanıp yanmayacağını belirler.

  • Erken toplayın: Hava kararmadan gece ve sabah için yetecek odunu toplayın; uzun bir kış gecesi yazdakinden çok daha fazla odun ister.
  • Boyuta göre ayırın: Tutuşturucu, çırpı ve yakıt odunu ayrı dursun; tutuşturucuyu ceketinizin iç cebinde taşıyın.
  • Odunu karın üstüne yığmayın: Odunun üstündeki kar ateşin yanında erir, odun ıslanır ve duman yapar.
  • Ellerinizi koruyun: Odun işini ayrı bir iş eldiveniyle yapın, işiniz bitince kuru ve kalın eldiveninize geçin.

Bu iş için bushcraft ekipmanları koleksiyonumuzda odun çantası var: 50 x 70 cm gövdesi su geçirmez mumlu kanvastır, tutamakları bitkisel tabaklanmış hakiki deridir. Bushcraft deri eldiven ise balmumu kaplı tam tabaka dana derisinden üretilir, avcu süetle takviyelidir; odun, ip ve balta işinde tutuşu artırır. Bu bir iş eldivenidir: hareketsiz beklerken ellerinizi sıcak tutacak yalıtımlı bir kışlık eldivenin yerine geçmez ve doğrudan aleve ya da kora sokulmaz.

Karlı zeminde kuru odunla dolu mumlu kanvas odun çantası ve üzerinde duran sarı bushcraft deri eldiven

Kısa gün ışığına göre kış kampı nasıl planlanır?

Kış kampı, gün ışığının yazdan çok daha kısa olduğu hesaba katılarak planlanır: Aralık sonunda Türkiye'de gündüz yalnızca 9 ila 10 saat kadar sürer ve orman içinde hava daha da erken kararır. Bu yüzden yürüyüşe erken başlamak ve kampı karanlık çökmeden en az iki saat önce kurmuş olmak gerekir.

  • Gün batımı saatini öğrenin: Kampı kurma işini en geç gün batımından iki saat öncesine planlayın.
  • Mesafeyi kısa tutun: Karda yürümek yazın aynı yolu yürümekten çok daha yavaştır.
  • İşleri sıraya koyun: Önce barınak, sonra odun ve su, en son yemek.
  • Hava tahminini son gün tekrar kontrol edin: Kar fırtınası ya da sert rüzgâr bekleniyorsa planı ertelemek doğru karardır.

Kış kampında güvenlik: hipotermi, donma ve karbonmonoksit

Kış kampının üç büyük riski hipotermi, donma ve kapalı alanda yakılan ateşin yol açtığı karbonmonoksit zehirlenmesidir. Üçü de doğru malzeme ve doğru alışkanlıkla büyük ölçüde önlenir; ama belirtilerini bilmek, bir sorunu erken fark etmenizi sağlar. Ciddi bir belirti gördüğünüzde vakit kaybetmeden 112'yi arayın.

Hipotermi: İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), hipotermiyi vücut ısısının 35 derecenin altına düşmesi olarak tanımlar ve acil durum sayar. Belirtileri titreme, solgun, soğuk ve kuru cilt, mavi ya da griye dönen dudaklar, peltekleşen konuşma, yavaşlayan solunum, yorgunluk ve bilinç bulanıklığıdır. Yardım beklerken kişiyi korunaklı bir yere alın, ıslak kıyafetlerini çıkarıp başı da dâhil battaniye ya da tulumla sarın, tamamen uyanıksa sıcak ve alkolsüz bir içecekle şekerli bir yiyecek verin. Kollarını ve bacaklarını ovmayın, sıcak su torbası ya da ısıtıcıyla ısıtmaya çalışmayın, alkol vermeyin.

Donma: En çok el ve ayak parmaklarını, kulakları ve burnu etkiler. Başlangıçta cilt soğuk ve sert hissedilir, uyuşur, batma ya da yanma hissi olur; ilerlediğinde sertleşir, beyaz, mavi ya da alacalı görünür, su toplayabilir. Donan bölgeyi ovmayın, ateşe tutarak ısıtmayın. Korunaklı bir yere geçin, ıslak eldiveni ve çorabı çıkarın, bölgeyi sıcak değil ılık suyla yavaşça ısıtın. Cilt sertleşmiş, uyuşmuş ya da su toplamışsa tıbbi yardım alın.

Karbonmonoksit: Mangal, köz, tüplü ısıtıcı, gaz lambası ya da kamp ocağı çadırın veya herhangi bir kapalı barınağın içinde asla yakılmaz. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC), ısınmak için çadıra alınan kamp ocağı ve mangal yüzünden yaşanan ölümleri raporlamış ve çadırın kapısını açmanın gaz birikimini önlemeye yetmediğini vurgulamıştır. Renksiz ve kokusuz bu gaz baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı ve bilinç bulanıklığı yapar; uyuyan biri hiçbir belirti fark etmeden hayatını kaybedebilir.

Kışın kamp yapılacak yer nasıl seçilir?

Kış kampı için ilk tercih, kışın da açık olan, kolay ulaşılan ve telefonun çektiği işletmeli kamp alanları ile tanıdığınız rotalardır. İlk kış kampınızı uzak ve ıssız bir zirvede değil, gerektiğinde kolayca geri dönebileceğiniz bir yerde yapın; deneyim kazandıkça daha zorlu yerlere geçin.

  • Rüzgârdan korunaklı ama ağaç altında olmayan yer: Orman kenarı rüzgârı keser, ama kuru dalı ya da ağır kar yükü olan ağacın altına çadır kurmayın.
  • Çığ riskinden uzak durun: Dik, karla yüklü yamaçların altı kamp yeri değildir.
  • Vadi tabanından kaçının: Soğuk hava gece aşağı çöker; hafif yükseltide düz bir alan seçin.
  • Rotanızı birine bırakın: Nereye gittiğinizi ve ne zaman döneceğinizi bir yakınınıza söyleyin.

Sık Yapılan Hatalar

  • Tulumu ekstrem değerine göre seçmek: Ekstrem değer acil durum sınırıdır; tulumu konfor değerine göre seçin.
  • Matı hafife almak: En iyi tulumla bile zayıf bir mat sizi alttan üşütür. Kışın iki mat taşıyın.
  • Çadırda ısıtıcı, mangal ya da ocak yakmak: Karbonmonoksit zehirlenmesi riski taşır ve kapıyı açmak yetmez.
  • Kampı karanlıkta kurmak: Gün batımından en az iki saat önce kampta olun.
  • Alkolle ısınmaya çalışmak: Alkol ısı kaybını artırır ve hipotermi belirtilerini fark etmeyi zorlaştırır.

Kış kampı malzemeleri listesi: son kontrol

  • Tulumun konfor değeri, gece beklenen en düşük sıcaklığın altında mı?
  • Matların toplam R değeri kış için yeterli mi, yedek bir köpük mat var mı?
  • Taban, ara ve dış katman tamam mı, pamuklu parça kalmadı mı?
  • Çantanız ıslak zemine bırakıldığında içine su almayacak yapıda mı?
  • İki farklı ateş başlatıcı, kuru tutuşturucu ve odun taşıma çantası var mı?
  • Kafa lambası, yedek pil, ilk yardım çantası ve şarjlı telefon yanınızda mı?
  • Bölgenin ateş yakma kurallarını, gün batımı saatini ve hava tahminini kontrol ettiniz mi?

Sıkça Sorulan Sorular

Kış kampında nasıl ısınılır?

Kış kampında ısınmanın temeli doğru uyku sistemi, kuru katmanlı giyim ve yeterli yemektir. Gece konfor değeri uygun bir tulum ve yalıtımı yüksek mat kullanın, tuluma kuru kıyafetle girin, yatmadan önce sıcak bir şeyler yiyip için. Gündüz terlemeden hareket edin, dururken katman ekleyin; ateşi yalnızca dışarıda yakın.

Kış kampı için hangi tulum gerekir?

Konfor değeri, gece beklenen en düşük sıcaklığın birkaç derece altında olan bir tulum gerekir. EN ISO 23537 etiketindeki konfor değeri rahat bir uykuyu, limit değeri büzülerek geçen bir geceyi, ekstrem değer ise acil durum sınırını gösterir. Tulumu her zaman konfor değerine göre seçin ve kış için yalıtımı yüksek bir matla kullanın.

Çadırda ısıtıcı kullanılır mı?

Hayır. Tüplü ısıtıcı, mangal, köz, gaz lambası ya da kamp ocağı çadırın içinde yakılmaz, çünkü renksiz ve kokusuz karbonmonoksit gazı kapalı alanda birikir ve uyuyan birini fark ettirmeden öldürebilir. CDC, kapıyı açmanın bunu önlemeye yetmediğini belirtir. Çadırda ısınmak için uygun tulum, mat ve kuru kıyafet kullanın.

Kış kampına ne giyilir?

Kış kampına üç katman giyilir: teri tenden uzaklaştıran yün ya da sentetik taban katman, polar, yün veya dolgulu montla ısıyı tutan ara katman ve rüzgârla karı kesen su geçirmez, nefes alan dış katman. Bunlara yün bere, boyunluk, kalın yün çorap, iki çift eldiven ve su geçirmez bot eklenir. Pamuklu iç giyimden kaçının.

Kışın kamp yapılacak yer nasıl seçilir?

İlk kış kampları için kışın açık olan, kolay ulaşılan ve telefonun çektiği işletmeli kamp alanlarını ya da tanıdığınız rotaları seçin. Çadırı rüzgârdan korunaklı ama kar yüklü dalların altında olmayan, çığ riskinden uzak, vadi tabanı yerine hafif yükseltideki düz bir alana kurun. Rotanızı ve dönüş saatinizi mutlaka bir yakınınıza bildirin.